Auteur Pieter Serrien, die al zes boeken schreef over de Tweede Wereldoorlog, roept op om een brief of een kaartje te sturen voor de 104de verjaardag van Eva Fastag, één van de laatste getuigen van deze werelbrand. De Antwerpse hielp honderden Joden ontsnappen uit de dodentransporten naar concentratiekampen.

Johan Van Baelen – Woensdag 10 maart 2021 

Eva Fastag heeft diverse keren haar leven geriskeerd om mensen een kans op ontsnapping uit de holocaust te bieden. Zelf vond ze dat maar heel gewoon: “Ik dacht er niet over na. Ik wilde dat gewoon doen.” Het was pas toen auteur Pieter Serrien haar in 2019 had overtuigd om haar levensverhaal te boek te stellen dat dochter Yaël (74) hoorde hoe heldhaftig haar moeder wel was geweest.

“Ik had al wat boeken geschreven over de Tweede Wereldoorlog. Als aankomend historicus ging mijn eindwerk over hoe mensen bombardementen hebben ervaren”, zegt Pieter Serrien. “Mijn eerste boek Tranen over Mortsel lag in het verlengde daarvan. Ik bracht jongeren samen met de laatste getuigen van het bombardement in Mortsel.”

“Later schreef ik onder meer over verzetsman Louis Boeckmans, die werd gedwongen te werken aan de bouw van een ondergrondse voor de V2’s, de raketten die op Antwerpen werden afgevuurd. Kort daarna leerde ik Eva Fastag kennen, een centrale getuige van de Holocaust in ons land.”

Eigen familie
Fastag werd opgepakt omdat ze Joodse was. Door haar talenkennis werd ze gedwongen tewerkgesteld in de Dossinkazerne, waar alle opgepakte Joden werden samengebracht om op transport naar Auschwitz te worden gezet. Eva moest de transportlijsten intikken nadat haar geloofsgenoten waren ingeschreven en een nummer hadden gekregen.

De meest pijnlijke dag in de Dossinkazerne beleefde Eva op 16 augustus 1942, toen ze haar ouders en drie broers moest inschrijven. ‘De commandant had me beloofd dat ze niet zouden worden opgepakt. Hij zegde dat hij niets kon doen, maar ik mocht kiezen: meegaan of blijven. Collega Erna Schelasniski, een Duitse Jodin, wist wellicht meer over de kampen. Ze overtuigde mijn moeder om mij te laten blijven. Het was de laatste keer dat ik mijn ouders en broers in de ogen heb gezien;”

Gevaarlijk exploot
Haar gevaarlijkste exploot plaatste Eva bij het twintigste transport van duizend mensen. Die dodentrein was niet snel gevuld, sommige gevangenen waren al maanden in de Dossin. Op het binnenplein van de kazerne heerste chaos, omdat Eva te veel nummers had omgewisseld. Ze trok haar stoute schoenen aan en stapte op de commandant af. Ze stelde voor dat iedereen zijn of haar eigen plaats op het transport zou mogen kiezen als het maar ordelijk gebeurde zoals hij wilde. Zij zou wel nieuwe lijsten opmaken, verzekerde ze hem en tegelijk zou ze haar eigen vervalsingen wat meer kunnen verdoezelen. Gelukkig stemde hij in met haar voorstel. Door deze ongewone manier van doen kwamen verzetslui in dezelfde wagon te zitten en ook hele gezinnen. Nooit zijn zoveel mensen ontsnapt als uit die trein. “Ik weet niet hoe ik toen zo kalm ben kunnen blijven”, zegt Eva daar nu over.

Zelf vond ze haar daden en die van haar latere echtgenoot – die gereedschappen om te ontsnappen in de treinstellen verstopte – niet zo bijzonder. “Ik heb serieus op haar moeten inpraten. Maar nadat ze mijn boek over Louis Boeckmans had gelezen, wilde ook zij haar verhaal aan mij vertellen”, aldus nog Pieter Serrien.

Wens Eva een gelukkige 104de verjaardag
Pieter Serrien en de Kazerne Dossin vragen om via een brief of een tekening duidelijk te maken aan Eva Fastag dat je haar oorlogsverhaal hebt gehoord of gelezen en dat je het zal doorvertellen. “Het zal Eva heel veel deugd doen om dat te lezen. Door een pijnlijke val en het isolement vanwege corona, heeft ze een moeilijk jaar achter de rug in de kibboets nabij Haifa waar ze nu verblijft. Voor wie een geluidsfragment van haar zou beluisteren: deze dame heeft na de oorlog 70 jaar in Frankrijk gewoond, wat aan haar accent totaal niet te merken is.

Wie thuis geen inspiratie vindt: in het Memoriaal van de Kazerne staat een tafel om een brief aan Eva te schrijven. Er is ook een gezinsparcours opgezet dat afsluit met een eventuele brief aan Eva. jvb

Mail via: www.pieterserrien.be/brievenaaneva
Gewone brieven: Kazerne Dossin, Dienst publiek en educatie, t.a.v. Eva Fastag, Goswin de Stassartstraat 153, 2800 Mechelen.

Auteur Pieter Serrien
Pieter Serrien (35) uit Mortsel schreef intussen twee boeken over de Eerste Wereldoorlog en zes over de Tweede.
Als jonge leraar Geschiedenis kreeg Serrien in 2008 de kans om een project te begeleiden dat leidde tot zijn eerste boek. Voor Tranen over Mortsel bracht hij jongeren samen met de laatste getuigen van het dodelijke bombardement op deze gemeente ten zuiden van Antwerpen.

Daarna volgden nog enkele boeken, telkens over vergeten oorlogsonderwerpen, die nochtans alle van lokaal belang waren. “Kijk naar het boek over Mortsel”, zegt Pieter. “Dat staat niet in onze geschiedenisboeken, het platbombarderen van Rotterdam wel. Een ander voorbeeld vertel ik in Het elfde uur: 11 november 1918, de gewelddadige laatste dag van de Eerste Wereldoorlog. In 24 hoofdstukken verhaal ik over het laatste etmaal van die oorlog, van de wapenstilstandsonderhandelingen tot diep in het front. jvb [GVA]

Bron:

GVA